[rev_slider_vc alias=”pelister”]
[vc_empty_space][vc_text_separator title=”Инфо:” color=”black”]

На југозападниот дел на Република Северна Македонија Преспанската котлина на запад и Пелагониската на исток е сместена планината Баба, со највисокиот врв Пелистер – 2.601 метри.

Легендата за настанувањето на името на Баба Планина е запишана од диовчанецот Сотир Петревски („Автобиографија“ во машинопис.) Преданието вели дека некогаш живеела некоја баба која имала кози, па кога изминал месецот март, бабата ги истерала козите да пасат во планината, велејќи: „Циц кози на планина, прднете марту на брадина“. Март, навреден од бабата, позајмил од април три дена. Во тие три дена наврнало толку многу снег и фатил голем студ, што бабата и козите замрзнале и оттогаш планината ја завикале Баба.

Повеќе

Планината Баба, често меѓу народот се нарекува и Пелистер (старомакедонски: Пелистера· – гулаб), иако тоа е само името на нејзиниот највисок врв. Според површината која ја зафаќа (436 км2) таа е тринаесетта најголема, а според височината (Пелистер, 2.601 м) трета највисока планина во Република Македонија.

Националниот парк „Пелистер“ се наоѓа во југозападниот дел на Република Македонија и зафаќа површина од 17.150 хектари. Прогласен е во 1948 година како прво заштитено природно богатство во Македонија, но со ревидирање тој е повторно прогласен за национален парк, а неговата територија е зголемена за околу 6.500 ха со Закон во декември 2007 година. Се карактеризира со поголем број врвови и возвишенија повисоки од 2000 метри, кои меѓу себе се раздвоени со длабоки долини. Од релјефните облици на Пелистер највпечатливи се т.н. камени реки. Тоа се наклони на релјефот исполнети со блокови од стени со различен состав.

НП Пелистер, се наоѓа меѓу Пелагонија на исток и Преспанската Котлина на запад. Овој парк, всушност, претставува хорст помеѓу овие две котлини, поточно помеѓу Битолското Поле на исток и Ресенското Поле и Преспанското Езеро на запад. Северната граница на Баба планина пак, е превалецот Ѓавато (1.169 м), кој ја одвојува од планината Бигла, како и малата Цапарска Котлина. На југ, НП Пелистер продолжува во Грција се до превалецот Бигла (1.505 м), кој ја одвојува планината Баба од Нередската Планина (Вич, 2.125 м), лоцирана во Грција. Преку нејзиниот јужен дел, односно преку врвот ‘Ржана (2.334 м), се протега западниот дел на македонско-грчката граница. Приближно 65% од планинскиот масив на Баба се наоѓаат на територијата на Република С. Македонија, додека 35% на територијата на Грција. Баба има правец на протегање од север кон југ, а исто така, се карактеризира со симетричен изглед, бидејќи планинското било е подеднакво оддалечено и од Преспанската Котлина и од Пелагонија. По својата тектонска положба и составот на карпите Баба и припаѓа на геотектонската целина Западномакедонска зона. Масивот на Баба е најјужниот дел на Родопскиот планински систем со алпски карактер. Планинското било е голо, извиено, нерасчленето и има должина од 25 км.

Испресечена е со повеќе надолжни, како и попречни раседи, кои формирале повеќе блокови на неа. Главната тектонска дислокација се протега на источната страна, на која се наоѓаат и минерални извори. На североисток, оваа дислокација се спојува со длабински расед, кој претставува граница помеѓу западниот дел од Р.С.Македонија и Пелагониската зона. Расед со меридијански правец на протегање поминува покрај западниот раб и ја одвојува од Преспанската котлина. На северната страна се наоѓа севернопелистерскиот расед. НП Пелистер и Баба како планина е поделена на повеќе гребени. Главниот гребен започнува на север со врвот Вртешка, а на југ завршува на територијата на Грција. Овој гребен ги разделува Јадранскиот и Егејскиот речен слив. На исток и запад од главниот гребен се раздвојуваат повеќе споредни гребени, кои се издвоени меѓусебно со речни долини. Од врвовите Пелистер, Козји Камен и Широка, издвоените гребени стрмно се спуштаат кон север до малата Цапарска Котлина. На исток, има постепено спуштање на гребените на Неолица и Дебели Рид кон долината на Драгор и Братиндолска Река. На запад, пак, поважни гребени се Марушица, ‘Ржана и Порта, кои стрмно се спуштаат во долината на Брајчинска Река.

Релјефот е разновиден. На височина од 1.660 до 1.900 м се наоѓаат зарамнети делови, расчленети со повеќе паралелни долини. Камените реки се карактеристичен рејлефен облик на Пелистер и тие се протегаат на висичониа од 1.300 до 2.000 м. Тие се најизразени на северната страна на возвишението Црвена Стена и над месноста Копанки. Од флувијалните релјефни облици застапени се плавините. Понатаму, постои појас од плавини на северното, источното и западното подножје. На нив се наоѓаат повеќе села: Драгош, Велушина, Бистрица, Буково, Лавци, Трново, Магарево, Кажани, Крани итн.

Исто така, застапени се и глацијални релјефни форми, кои потекнуваат од плеистоценот, кога на високите делови на Баба се наоѓале глечери. Од глацијалните форми, застапени се циркови и морени. Циркови има на надморска височина над 2000 м, а два од нив се исполнети со вода – Големото и Малото Езеро, кои од народот се наречени Пелистерски Очи. Големото Езеро се наоѓа на 2218 м н.в., со должина 233 м, широчина 162 м и длабочина 14.5 м. Малото Езеро се наоѓа на 2180 м н.в. и е со размери – 79 м должина, 68 м широчина и 2.6 м длабочина. Нивните басени се преградени со морени. Други карактеристични релјефни облици на Баба се камените мориња и слизнатите блокови.

Постојат 24 врвови повисоки од 2000 метри. Најзначајни врвови се:

Пелистер (2.601 м)

Илинден (2.542 м)

Стив (2.468 м)

Ветерница (2.420 м)

Муза (2.351 м)

‘Ржана/Бојаџиев Врв (2.334 м)

Широка (2.218 м)

Грива (2.193 м)

Козји Камен (2.182 м)

Висока Чука (2.182 м)

Бела Вода (2.156 м) (во Грција)

Скрково (2.140 м)

Вртешка (2.010 м)

Бабин Заб (1.850 м)

Од некои од овие врвови се гледа огромна површина – Солунска Глава на север, Пелагонија и Кајмакчалан на исток, на југ и југозапад погледот допира до грчко-албанските предели, а на запад до Преспанското Езеро, Галичица и Јабланица.

Затвори

[vc_empty_space]
Локација:

НП Пелистер – југозападен дел на Северна Република Македонија

Координати:

41.0014546, 21.2107729

Краток Опис:

Природното богатство на овој простор отсликано со природните убавини на шумите со борот Молика, како реликт на терциерната флора, потоа гранитните маси од кои е изграден Пелистер, посебно глацијалниот релјеф во највисокиот дел од планината, биле основа во 1948 година Пелистер да се прогласи за прв Национален парк во Република Македонија.  Националниот парк се простира на површина од 12.500 хектари и надморска височина од 700 – 2601 метри, на источните предели на планината и тоа од главниот гребен до реката Сапунџица, со 24 планински врва над 2000 метри, од кои позначајни се: Пелистер, Стив, Големо Стапало, Мразарник, Козји Камен, Голема Цешма, Скрково, Вртешка и др.

[vc_empty_space][vc_separator color=”black”]
Флора и фауна

Од растителните заедници најголемо пространство заземаат моликовите шуми кои како чиста заедница се среќаваат на површина од 1174 ха, а се среќаваат и моликово-елови, моликово-букови, моликово-букови-елови, букови и дабово-букови шуми. Од флористичките елементи особено значајно е присуството на петоигличестиот бор молика (Pinus peuce) – автохтон реликт со терциерна старост кој расте само на неколку планини на Балканскиот Полуостров, а на планината Баба го достигнува својот еколошки оптимум на развој, простирајќи се на висина од 1000 до преку 2200 м. Во високиот планински дел се среќаваат ендемичните растенија: пелистерска качунка (Crocus peristericus ), полегнатиот каранфил (Dianthus myrtinervius), пази-куќа (Sempervivum octopodes) и пелистерска небесна роса (Alchemilla pelisterica).

Од фауната посебно внимание заслужуваат: мечката (Ursus arctos), срната (Capreolus capreolus), рисот (Lynx Lynx), дивокозата (Rupicapra rupicapra), обичниот елен (Cervus elaphus), дивата свиња (Susscrofa), еребицата камењарка (Alectoris qraeca), златниот орел (Aquila chrystaetos), карпестиот лазач (Tichodroma muraria) и црвеноклуната галица (Pyrrhocorax pyrrchocorax). Од рибите значајно е присуството на ендемичната пелистерска пастрмка (Salmo trutta peristericus) и пелагониската поточна пастрмка (Salmo trutta pelagonicus). Освен овие животни постојат и многу други видови на растенија, габи, членконоги, риби, влекачи, птици, цицачи итн., од кои некои се ендемични. НП Пелистер претставува класично наоѓалиште за повеќе од 20 растителни видови, од коишто 2 се локални ендемити. Од ‘рбетниците се среќаваат: 10 видови водоземци, 15 влечуги, 91 вид птици и 35 видови цицачи.

[vc_text_separator title=”Фауна:”]

Salmo trutta peristericus (поточна пастрмка)

Salmo trutta pelagonicus (поточна пастрмка)

Iliodromus peristericus (остракоди)

Eucypris diebeli (остракоди)

Niphragus pancici peristericus (амфиподното ракче)-Големо Езеро

Arcticocampus macedonicus (харпактикоидното ракче)

Brachydesmus peristerensis (пелистерската стоногалка)

Alpaeus macedonica (тврдокрилните инсекти)

Cychrus attenuatus peristericus (тврдокрилните инсекти)

Duvaliotes peristericus (тврдокрилните инсекти)

Platyduvalius macedonicus (тврдокрилните инсекти)

Trechus hajeki (тврдокрилните инсекти)

Scythris crypta (мали пеперутки)

Scythris similis (мали пеперутки)

Hadena clara macedonica (ноќната пеперутка)

[vc_text_separator title=”Флора:”]

Alchemilla peristerica (пелистерската небесна роса)

Sempervivum octopodes (еден од двата ендемски видови на пази куќа)

Jovibarba heuffelii var (еден од двата ендемски видови на пази куќа)

Crocus pelistericus (пелистерската качунка)

Festuca pelisterica (пелистерската власеника)

Климата на Пелистер е планинска и како таква погодна е за развој на планински туризам (зимски и летен). Туризмот започнал да се развива меѓу Првата и Втората светска војна. На падините на планината се изградени повеќе туристичко рекреативни, планинарски и спортски објекти. Најатрактивен е хотелот Молика, додека постојат и планинарските домови Копанки и Големо Езеро. На самиот врв се наоѓа и антенскиот предавател на Националната телевизија, постои работна организација со капацитет за сметување на 200-300 дечиња, жичница од Бегова Чешма до Копанки, ски лифтови, неколку туристички капацитети на работни организации, а над селото Нижополе зимско-летен рекреативен центар на ХМС “Стрежево”‚ со хотелско сместување, посебна жичница и скијачка патека.

[vc_single_image image=”2088″ alignment=”center” style=”vc_box_border_circle” border_color=”green”][vc_empty_space][vc_text_separator title=”Мени” color=”black”]
[vc_text_separator title=”Инстаграм” color=”black”]

[instalink id=”12″]

[vc_empty_space height=”52px”][vc_text_separator title=”Воздушно видео” color=”black”][vc_empty_space][veso_video_lightbox link_style=”play_button” textalign=”text-center” play_button_color=”#81d742″ video_url=”https://vimeo.com/337149139″]
[vc_empty_space height=”52px”][vc_text_separator title=”360 Фото” color=”black”][vc_single_image image=”2551″ alignment=”center” enable_animation_pro=””][vc_empty_space height=”52px”]
[vc_empty_space]
Мени
Welcome!
This is specific platform inside the Nature.mk platform, called web shop. Here where interested citizens and stakeholders have the opportunity use this platform to buy and sell characteristic products and souvenirs from specificic PA in our country (such as entrance fees, souvenirs, specific products from the particular protected area).
Добредојдовте!
Тука е предвидена специјална веб продавница во рамки на Националниот Атлас на заштитени подрачја-nature.mk, каде сите заинтересирани страни (жители во рамки на заштитените подрачја, национални паркови итн.) имаат можност да ги понудат (продаваат/купуваат) своите карактеристични продукти од нивните заштитени подрачја (како влезници, сувенири, специфични производи за одреденото заштитени подрачје).