previous arrow
next arrow
Slider

Куклица

Камениот град е површина од преку 120 природно формирани камени столбови, лоцирани во селото Куклица, во близина на Кратово во Македонија. Куклица се наоѓа на 8 километри северозападно од Кратово. Камени формации се наоѓаат на десниот брег на долината на Крива река. Областа има надморска височина од 415-420 м и се протега на површина од 0, 3 км2.

Легенда:

Постојат две главни легенди околу формирањето на чудните камени столбови во Куклица.

Најпознатата легенда поврзана со Куклица (или „Куклици“ како најчесто ја нарекуваат локалците) е за еден младич кој не можеше да одлучи која од двете девојки треба да се омажи. Кога првата свадба веќе била во тек, втората девојка на која и ја ветил својата верност, отишла да види од каде доаѓа веселбата која ечела низ селото, го здогледала својот иден сопруг како се  жени со друга девојка, во гнев и лутина ги проколнала сите присутни на венчавката и тие претвориле во камен.

Друга популарна легенда е дека некогаш постоела шума во областа, но поради битките таа била запалена. Потоа, областа стана пустелија. Температурите биле многу ниски кога војската минувала низ пустелијата, та сите војници се претвориле во карпи.

Покрај сите мистични приказни и легенди, земјената пирамида во Куклица е формирана како резултат на природни процеси на ерозија во изминатите 100.000 години. Разликите во еродибилноста на вулканските карпи на областа се главниот фактор за создавањето на столбовите. Така, меките туфови карпи се прекриени со цврсти, цврсти андезити и иниббрити на врвот, кои се стари скоро 30 милиони години.

Според д-р Ивица Милевски, вонреден професор при Геолошкиот институт при Природно-математичкиот факултет при Универзитетот “Св. Кирил и Методиј” во Скопје, земјените пирамиди се резултат на комбинација на ерозија на ветер и вода во текот на илјадници години. Тој тврди дека мекиот вулкански туф е измиен со многу побрзо темпо отколку потешкиот андезит под него, што резултира со периодични насипи и столбови на потешки камени остатоци, додека седиментот е измиен.

Настанување на земјените пирамиди:

Постојат различни фактори за формирање на ваков специфичен тип на релјефни форми: геолошкиот состав, наклонот на теренот, околниот релјеф, климата, хидрографијата, растителниот свет, како и влијанието на човечкиот фактор.  Де факто, непозната е дали причината за почеток на интензивна ерозија на тлото и изградување на земјани пирамиди е чисто од природно потекло (сплет на геолошки, геоморфолошки, климатски и хидролошки карактеристики), или пак врз тоа влијаела природната (па можеби и антропогена) деградација на растителниот свет. Со различни испитувања се покажало дека природната вегетација (посебно шумската) значително го намалува ерозиониот ефект, во некои случаи и до 1.000 пати (Лазаревић, 1975). Како и да е, сите фактори во месноста Кукле, мошне погодувале за активирање на процесот на интензивна рецентна ерозија и формирање на различни релјефни форми во овој простор.

Значително спирање, кое е најизразено на отсекот од речната тераса, се однесува растреситиот слој и се еродираат туфовите од помладата вулканска фаза, а на површината се видливи вулкански карпи – дацито-андензитски игнимбрити, чија дебелина изнесува до 0.3 m. Овие карпи иако се отпорни на спирање, се доста крути и кршливи т.е. подложни на физичко распаѓање. Така карпестата маса се раскршува, и од неа се издвојуваат поголем број на блокови. Помеѓу блоковите (најкомпактните и најотпорните), длабинската ерозија брзо напредува така што се создаваат длабоки бразди. Бидејќи туфовите непосредно под блоковите се заштитени од спирање, тие заостануваат во вид на висок конус. Така, во релјефот се издвојуваат помали или поголеми земјани пирамиди.

Во генетски поглед, многу постари се земјаните столбови кои се наоѓаат во средишниот дел од ерозивната депресија. За нивно формирање, од големо значење било интензивното спирање што го вршеле атмосферските води кои се спуштале по јужната страна на ридот Дубица, преку речната тераса каде се изградени истите. Поради поголемата моќност на вулканските туфови, како и големото ерозивно дејство на атмосферските води, овде дел од некогашната речна тераса речиси потполно е еродиран и се формирала малата депресија, а во релјефот заостанале неколку огромни пирамиди (другите се уништени со деструкцијата на нивната заштитна капа уште во фазата на формирање, или со поткопување на основата од страна на малиот речен тек по дното на депресијата). Денес, поради апланација на теренот, но и поради пробивање до горноеоцените седименти, дното од депресијата е зарамнето, а плитката издан, условила појава на бујна тревна вегетација. За да се претпостави натамошниот еволутивен развој на земјаните пирамиди (и воопшто, на проучуваниот простор), при стабилни природни услови (посебно климатски), треба да се истакнат неколку битни моменти. Соодветен геолошки состав е еден од главните предуслови за создавање на земјаните пирамиди. Овде постои речиси идеална комбинација на геолошки фактори: вулкански туфови со моќност доволна да се формираат типски облици, како и тенок слој на вулканити (игнимбрити) кои во горниот дел ги покриваат туфовите. Оддалечувајќи се од месноста Кукле, геолошкиот состав се менува, па на површината се појавува вулканска бреча и слој од андензити. Во таква средина не може да се изградат земјани пирамиди. Втор значаен лимитирачки фактор е релјефот, а посебно наклоните на топографската површина. За формирање на земјани пирамиди најпогодни се помали наклони на поцврстиот карпест слој од кој ќе се издвојуваат заштитните капи. Во овој случај наклонот на слојот од игнимбритите, на просторот од речната тераса е мал. Но кон север (кон јужната страна на ридот Дубица), тој е многу поголем, па во тој правец не може да се очекува да продолжи формирањето на пирамидите.

Секако и вегетацијата е лимитирачки фактор, но на овие простори тој факт нема некое значење, бидејќи целиот простор е монотон т.е. нема подрачја со шумска вегетација (освен ако не се земе во предвид можноста за антропогено пошумување).

Значи при понатамошна стабилност на природните услови (геолошки, климатски, вегетациски), а поради наведените лимитирачки фактори, може да се очекува типски земјани пирамиди да се формираат само по рамката на депресијата, а посебно по бочните страни на возвишението Забел. Тука се присутни сите споменати неопходни предуслови. Паралелно со изградување на пирамидите, ќе се засилува и акумулација на еродираниот материјал од непосредната околина, но и од јужните падини на ридот Дубица. Постепено со апланација на теренот, ерозивната работа ќе се намалува, а со тоа и формирањето на земјани пирамиди. Поради специфичните карактеристики на позадинскиот простор, во подалечна перспектива пирамидите делумно ке бидат еродирани, а делумно засипани со еродираниот материјал од повисоките ридски страни. Така овие специфични микроформи постепено ке исчезнат од релјефот. Во случај на реализација на планираното поголемо вештачко езеро Вакуф, земјаните пирамиди ќе бидат потопени а за краток временски период би дошло до нивно распаѓање, засипување и покривање со наносен материјал. Затоа, во последно време во медиумите се покренува иницијатива за заштита на локалитетот, кој што всушност претставува природна реткост.

  • Локација:

    8 км северозападно од Кратово

  • Координати:

  • Макс. висина:

    420 m

[instalink id=”4″]

Воздушно видео

360 Фото

Галерија

Мени
Welcome!
This is specific platform inside the Nature.mk platform, called web shop. Here where interested citizens and stakeholders have the opportunity use this platform to buy and sell characteristic products and souvenirs from specificic PA in our country (such as entrance fees, souvenirs, specific products from the particular protected area).
Добредојдовте!
Тука е предвидена специјална веб продавница во рамки на Националниот Атлас на заштитени подрачја-nature.mk, каде сите заинтересирани страни (жители во рамки на заштитените подрачја, национални паркови итн.) имаат можност да ги понудат (продаваат/купуваат) своите карактеристични продукти од нивните заштитени подрачја (како влезници, сувенири, специфични производи за одреденото заштитени подрачје).